Het lichaam van een hond of kat is opgebouwd uit miljarden cellen. Voortdurend worden nieuwe cellen aangemaakt, soms om een lichaam te laten groeien maar ook om beschadigde en verouderde cellen te vervangen. Nieuwe cellen ontstaan door celdeling. Bij celdeling ontstaan uit één cel twee nieuwe cellen, uit deze twee cellen ontstaan er vier, etc. Normaal wordt de celdeling goed gecontroleerd. Elke celkern bevat informatie die bepaalt wanneer de cel moet gaan delen en wanneer daar weer mee moet worden gestopt. Deze informatie ligt vast in de genen en wordt doorgegeven van ouderdieren op hun nageslacht. Dit erfelijk materiaal (DNA) komt voor in de kern van elke lichaamscel.

Maar er zijn miljoenen celdelingen per dag en dan kan er iets misgaan. Dit kan door toeval, maar ook door allerlei schadelijke invloeden zoals het gebruik van bepaalde hormonen of door blootstelling aan overmatig zonlicht. Normaal zorgen 'reparatiegenen' voor herstel van de schade, maar soms faalt dat beschermingssysteem. Dan gaan genen die de deling, groei en ontwikkeling van een cel regelen, fouten vertonen. Zitten er verschillende van dat soort fouten in dezelfde cel, dan gaat deze zich ongecontroleerd delen en ontstaat een gezwel, ook wel tumor genoemd.

De naam van een tumor komt voort uit het soort weefsel in het lichaam van uw dier waaruit het gezwel ontstaat. Tumoren die ontstaan uit huid- of slijmvliescellen worden carcinomen genoemd. Tumoren die ontstaan uit bindweefsels heten sarcomen.

Er zijn goedaardige en kwaadaardige tumoren. Alleen bij kwaadaardige tumoren is er sprake van kanker. Er bestaan meer dan honderd verschillende soorten kanker. Goedaardige gezwellen, bijvoorbeeld vetbobbels (lipomen), groeien niet door andere weefsels heen en verspreiden zich niet door het lichaam. Wel kan zo'n tumor tegen omliggende weefsels of organen drukken en hierdoor veel ongemak veroorzaken voor de patiënt. Dit kan een reden zijn om het gezwel te verwijderen.

Bij kwaadaardige tumoren zijn de genen die de cellen onder controle houden zo beschadigd, dat de cellen zich zeer afwijkend gaan gedragen. Zij kunnen omliggende weefsels en organen binnendringen en daar ook groeien. Zij kunnen ook uitzaaien.

Een ander onderscheid binnen de verschillende vormen van kanker is solide( = stevig, vast aanvoelend) en niet-solide (= vloeibaar, los) kanker. Een solide tumor ontstaat en groeit op een bepaalde plaats in het lichaam (bijvoorbeeld en plaveiselcarcinoom in de mondholte) en dit gezwel wordt de primaire tumor genoemd. Deze kan eventueel van daaruit uitzaaien (metastaseren) via het bloed of de lymfe naar andere plaatsen in het lichaam.

Van niet-solide kanker is sprake als de abnormale celdeling plaatsvindt in weefsels die zich op diverse plaatsen in het lichaam bevinden. Een voorbeeld hiervan is het maligne lymfoom. Hierbij is er sprake van de ontaarding van 1 cel in een lymfeklier en de dochtercellen verdelen zich via het bloed en de lymfe direct over het hele lichaam. Deze kankercellen bevinden zich dus niet in een orgaan, maar in de vloeibare substantie van het beenmerg, in het bloed of in het lymfestelsel. Omdat het weefsel waarin de ziekte ontstaat zich op diverse plaatsen in het lichaam bevindt, kan de ziekte zich via het bloed en/of de lymfe snel naar andere plaatsen verspreiden. Bij niet-solide kanker spreken we niet van uitzaaiingen, maar van verspreiding.

Oncologie is die tak van de medische wetenschap, die zich bezighoudt met de studie van kanker en dierenartsen die zich toeleggen op de behandeling van dieren met kanker worden oncologen genoemd.

© 2011, Johan de Vos
Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze tekst mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de schrijver.